Blood Diamond - Kim Cương Máu

Phim này có hai đề cử trong kỳ Oscar 79 (2006): giải nam chính xuất sắc nhất cho Leo và giải nam phụ xuất sắc nhất cho Djimon. Kết quả mang về là con số không. Chưa có hứng xem The Last King of Scotland nên không biết diễn xuất của Forest Whitaker tài tình ra làm sao nữa nhưng mà phải khen ngợi diễn xuất của Leo trong Blood Diamond. Hoàn toàn không thấy bóng dáng lãng tử đáng yêu của "Jack" ở Titanic đâu cả. Blood Diamond hiện lên một Leo thật khác, trần trụi hơn, cuồng nộ hơn nhưng cũng chân thật hơn, hấp dẫn hơn. Có một vẻ gì đó hơi giống nhau giữa hai nhân vật mà Leo thể hiện trong Blood Diamond và The Depart. Không rõ giống nhau ở đâu nhưng theo cảm tính thì tôi thích diễn xuất của Leo trong Blood Diamond hơn.

Blood Diamond có kiểu phản ánh sự việc tương tự như The Constant Gardener của năm 2005 (đoạt giải Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất). Cũng là tư tưởng muốn vạch trần sự thật đằng sau những vấn nạn lớn mà các nước thứ ba (cả hai phim đều đề cập đến Châu Phi) đang hứng chịu. Ở The Constant Gardener là vấn đề sức khỏe; còn ở Blood Diamond là chiến tranh.

Những con người trong cuộc nội chiến ấy không hiểu mình giết nhau thật ra là vì cái gì. Vì quyền bình đẳng ư? Vì dân chủ ư? Cũng toàn là khẩu hiệu để hô hào mà thôi. Tuy nhiên những cường quốc đứng đằng sau ủng hộ họ thì thật sự biết chúng cần gì: là kim cương, là dầu mỏ, là khoáng sản. Sự thật đó chẳng còn xa lạ, điều quan trọng ở đây là: bao giờ và ai sẽ làm cho sự việc này có thể chấm dứt?!?

Mấy vấn đề to tát liên quan đến chính trị thì tôi cảm thấy... mệt mỏi lắm, chẳng muốn nghĩ cũng chẳng muốn suy xét làm gì. Xem Blood Diamond để rùng mình hoảng sợ bởi một sự việc khác: Children Soilder.

Mặc dù đã được nghe nhưng chưa bao giờ hình dung nổi, một đứa trẻ 11 tuổi, làm thế nào biến thành một tay sát thủ máu lạnh, giết người không gớm tay?!?

Và có thể tưởng tượng nổi không khi mà thằng bé 11 tuổi ấy không còn nhận ra bất cứ ai ngoại trừ tay chỉ huy của nó và nó lạnh lùng giương súng nhắm ngay bố ruột của mình? Tay nó run run. Đôi mắt nó ươn ướt. Vẻ sợ hãi kinh hoàng ngập tràn trong đáy mắt nhưng dường như có cái gì đó đang điều khiển cõi lòng nó, thế là nó nhất quyết không buông tay. Người bố chết lặng xót xa nhìn đứa con yêu quý của mình, anh tiến từng bước một:"Dia, bố biết họ đã bắt con làm rất nhiều điều xấu xa. Nhưng mà con vẫn là con của bố. Gia đình đang chờ con trở về. Cả mẹ, cả em gái và đứa em trai chưa sinh ra đời nữa. Con nhớ không, con sắp có một đứa em trai đấy."

Một người trưởng thành trở về từ chiến tranh, có thể phải mất 20 năm mới tìm lại được chính mình, vậy thì một đứa trẻ 11 tuổi trở về từ chiến tranh phải mất bao lâu để học cách "làm lại một đứa trẻ", nhỉ?? Nhưng mà tôi tin Dia sẽ làm được, bởi vì nó có một người bố.

- Tại sao anh lại muốn trở lại nơi đó? Tốt nhất là anh nên xem con trai anh đã chết thì hơn.

- Không. Dia là con tôi. Tôi là bố nó. Tôi có nghĩa vụ phải bảo vệ nó.

Ừ, đôi khi yêu thương là mù quáng nhưng chính vì vậy tình yêu mới đẹp một cách lạ lùng.

Không phải chỉ có hành trình của một đứa trẻ 11 tuổi biến thành sát thủ; không phải chỉ có hành trình của một người cha ra sức tìm lại con mình; Blood Diamond còn có hành trình của Ancher (Leo), hành trình của một người chạy trốn xã hội nhưng cuối cùng đã tìm thấy lý tưởng của mình.

Bạn đã xem The Constant Gardener chưa? Nếu rồi, có thể bạn sẽ nhớ cảnh này, nơi đầm lầy, Ralph ngồi bình lặng ngắm hoàng hôn, cảm giác gần vợ anh hơn bao giờ hết và rồi một tiếng súng khô khốc vang lên, đàn cò trắng giật mình chấp chới hoảng loạn bay tứ phía. Bầu trời đỏ ối, vằn vện những đám mây đen xì. Khán giả bồi hồi, chết lặng.

Ở Blood Diamond cũng có một cảnh quay tương tự. Ancher ngồi dựa lưng vào vách núi, máu loang lổ chảy dài nơi ngực áo, chiếc trực thăng đưa người bạn của anh đến nơi an toàn ồ ồ bay ngang. Anh mĩm cười, lặng nhìn hoàng hôn đang xuống dần, rồi anh móc điện thoại:

- Cô biết không, chưa bao giờ tôi thấy một cảnh quan đẹp như lúc này. Giá mà có cô ở đây thì hay nhỉ?

- Tôi sẽ đến. Chỉ cần anh nói anh đang ở đâu?

- Một nơi tôi vốn thuộc về. Nhưng thật xin lỗi, cô không thể theo tôi được.

Và anh cúp máy. Bầu trời trên cao nguyên cũng đỏ ối, vằn vện những đám mây xám ngắt. Tôi bồi hồi, chết lặng.

Thật tình thì muốn Blood Diamond kết thúc ở ngay cảnh này, như cách The Constant Garderner đã làm với Ralph, có lẽ cảm xúc sẽ cô quánh, bức bối, ngộp thở hơn nhưng cũng sẽ sâu sắc và ấn tượng hơn. Chỉ thêm có 5 phút phim mà cảm xúc của mình loãng ra đến không ngờ. Chắc vì vậy mà Oscar đã từ chối cả hai ứng cử viên chăng?

Chúa nhật vừa rồi (24-3), HBO có chiếu bộ phim Kim cương máu (Blood diamond). Phim nầy tôi mua DVD lâu rồi, nhưng cũng xem lại thử coi có khác gì trên Tivi không?. Thật bất ngờ, phim trên HBO bị cắt khá nhiều cảnh (khoảng 5,6 cảnh gì đó, mỗi cảnh khoảng 1,2 giây). Có thể sẽ có người thắc mắc :“Phim dài 2 tiếng, mất 1,2 giây mà phát hiện được à?, xạo!”. Vâng, khi người ta chú ý đến cái gì, người ta sẽ khó quên cái đó dù Chỉ thoáng qua. Nếu không thấy nữa, sự mất tích của nó lập tức bị phát hiện. Vậy nó là cái gì?. Xin thưa, nó là cảnh các chiến sỹ nhí của RUF (Revolutionary United Front) đang xả súng vào các thường dân chạy loạn, một cảnh tượng mà theo tôi, đã nói lên tính chất tàn bạo, dã man của chiến tranh. Các trẻ em Sierra Leone quá nhỏ bé so với cây AK47, và các em khoái chí nã đạn vào các thường dân như trong trò chơi game bắn súng. Đạo diễn đã cố ý đưa những cảnh nầy để tăng thêm phần bi thảm của cuộc nội chiến tại Sierra Leone, nơi địa ngục trần gian, nơi cai trị của quỷ dữ. HBO đã cắt bỏ những cảnh nầy có lẽ vì sợ phản tác dụng hoặc cũng có thể là không muốn mọi người bị sốc. Ai cũng có lý, và chẳng có gì để bình luận. Nhưng, từ bộ phim nầy, tôi hiểu rằng : Để củng cố quyền lực, người ta không từ thủ đoạn xấu xa nào, kể cả việc biến trẻ em thành những công cụ giết người!. Những thước phim tài liệu về những cuộc chiến tại Angola, Somalia…với những chiến binh trẻ em thật sự chứ không phải diễn viên màn bạc. Các chiến sỹ nhí nầy có gương mặt già như người lớn, và không ít trong số đó đã từng giết 1 hay nhiều người. Người ta đã nói gì, làm gì để có thể biến các em thành những cỗ máy giết người như vậy? Việc làm đó có xứng đáng để lên án không?. Liệu tâm trí các em có trở lại bình thường, hồn nhiên sau chiến tranh hay không?

Trước đây, tôi có đọc 1 bài thơ trong sách Giáo khoa lớp 3 nước Cộng Hòa XYZ như sau :

“Con quạ nó đậu cành khô,
Nó kêu quà quạ giặc vô tới kìa!
Có thằng lính Mỹ đi bìa,
Có thằng lính Ngụy chầu rìa theo sau.
Con quạ nó đậu cành cao,
Nó kêu quà quạ Mỹ nhào hố chông.
Hoảng hồn lính Ngụy chạy rông,
Bỏ quan thầy Mỹ chổng mông kêu trời!”

Xin không bình luận bài thơ nầy. Hình như bây giờ những bài như vậy biến mất rồi, giống như Blood diamond của HBO vậy! Cũng hay!

Ban đầu, tui nghĩ Blood Diamond sẽ giống như The Constant Gardener hồi năm ngoái, tức là phim nói về đời sống cực khổ của dân châu Phi, những vấn đề tham nhũng, bạo hành, phân biệt chủng tộc, những người da trắng can dự vào tình hình các nước thứ ba, rồi các phi vụ đen, phim sẽ nặng nề, có phần buồn ngủ.
Khá nhiều người không ưa Leonardo DiCaprio, có lẽ vì ấn tượng của Jack trong Titanic, sự thành công quá lớn của bộ phim đem đến tên tuổi nổi như cồn cho Leo, và chẳng ai muốn công nhận khả năng diễn xuất của Leo - họ luôn bình phẩm rằng mặt thằng búng ra sữa đó thì đóng phim cái gì. Vì thế, rủ một người bạn đi xem Blood Diamond chung khá khó khăn.
Tui vốn thích Leonardo DiCaprio. Tui xem hầu hết các phim Leo đóng và đều thích, từ phim Nhật ký bóng rổ cho tới Titanic, Người đàn ông mang mặt nạ sắt, Bãi biển và đặc biệt là Romeo & Juliet 96. Phim gần đây Leo đóng cũng khá thành công - The Departed, dù tui vẫn thích vai của Lương Triều Vỹ hơn là vai của Leo, nhưng Leo đóng mang màu sắc khác cho nhân vật.
Trong Blood Diamond, Leonardo là một con người khác, hoàn toàn khác biệt. Một gã buôn kim cương ranh mãnh, cáo già, giỏi luồn lách ở xứ Nam Phi đầy biến động. Ở Nam Phi, người ta đi đào mỏ tìm kim cương, và để có nguồn nhân lực, nhiều phe phái trang bị vũ lực, đi bắt người dân vô tội rồi đẩy họ vào các khu mỏ. Trẻ con được huấn luyện để cầm súng bắn giết một cách nhẫn tâm. Danny (Leonardo) mồ côi cha mẹ do những biến động chính trị tại Nam Phi trong những năm 1970, đã sống vất vưởng lề đường trong nhiều năm trời, biết hết mọi đường đi nước bước để có thể tôn tại giữa hai làn đạn - phe quân sự và phe buôn kim cương. Trong một lần bị bắt vô tù vì bị phát hiện giấu kim cương, Danny nghe được một tù nhân vốn là kẻ cầm đầu đám đào mỏ đang chỉ điểm và đe doạ một tù nhân khác vì tên kia dấu một viên kim cương lớn chưa từng thấy. Kẻ bị đe doạ là Solomon (Djimon Hounsou), một người đánh cá hiền lành, có một gia đình ấm cúng, nhưng tất cả tan thành thành mây khói chỉ trong một buổi sáng khi đám đào mỏ kéo tới làng của anh. Vợ và con anh chạy thoát được, nhưng anh thì bị bắt và phải đi đàm kim cương. Solomon thật sự đã đào được một viên kim cương khổng lồ và đã cất giấu nó ngay trước khi quân đội ập đến khu mỏ và tấn công. Danny bằng mọi giá dụ dỗ Solomon đi tìm lại viên kim cương, với giao kèo sẽ giúp Solomon tìm lại vợ và con trai anh. Hành trình của họ còn có sự giúp sức của một nữ phóng viên (Jennifer Connelly) muốn viết về những mảnh đời ở vùng đất khó khăn này, để lên án các công ty buôn bán kim cương đã đẩy khu vực này vào tình trạng hỗn loạn phi chính phủ. Hành trình của họ đi ngang qua nhiều nơi, để nhìn thấy một châu Phi tàn tạ, đau đớn đẫm máu.


Với một câu chuyện như thế, dĩ nhiên phim không buồn ngủ như the Constant Gardener. Trái lại, tui đánh giá đây là phim hành động gay cấn hàng đầu trong năm nay, với các pha đuổi bắt ngoạn mục, các màn bắn súng tưng bừng khói lửa và các đoạn hồi hộp căng thẳng đến đứng tim. Phim còn khiến tui thấy sợ hãi khi chứng kiếm đám trẻ con được dạy phải giết người không run tay thế nào (Spoiler) Bạn sẽ dễ đoán ra Solomon và con trai anh sẽ đối mặt với nhau ở đoạn cuối, khi mà đứa con đã quên mất giấc mơ thành bác sĩ của nó để trở thành một chiến binh cầm súng bắn vào người vô tội, dù đó là cha của mình (End spoiler). Sức mạnh của Blood Diamond không chỉ dừng trong một bộ phim. Nghe nói, bộ phim đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến công nghiệp buôn bán kim cương - mà Mỹ là nước tiêu thụ kim cương hàng đầu thế giới. Mặc dù công ty kim cươn trong phim tên là Van Der Kaap, nhưng có vẻ như nó là hình ảnh của De Beers, công ty kim cương số một thế giới. Blood Diamond, Kim cương máu, là tên bài phóng sự của nữ phón viên trong bộ phim. Nó phản ánh sự thật tàn bạo và nhẫn tâm của việc mua bán kim cương trên thế giới, khi mà không biết bao nhiêu mạng người đã phải trả giá để có một viên kim cương. Như lời dẫn trong phim, buôn bán kim cương đã gây ra chiến tranh ở nhiều nước châu Phi, nhiều kẻ trang bị vũ trang, nhiều người đã chết, và hàng triệu người di tản mà trong đời chưa từng thấy một viên kim cương nào.